Zwykła fotowoltaika wyłącza się razem z siecią, nawet w pełnym słońcu. Falownik on-grid ma zabezpieczenie przed pracą wyspową, które chroni energetyków naprawiających linię. Żeby dom miał prąd w czasie awarii, potrzebujesz falownika hybrydowego z funkcją zasilania awaryjnego (EPS, backup) i magazynu energii.
Przy zaniku sieci automatyka odcina dom od linii i włącza tryb wyspowy. Przełączenie trwa od kilku milisekund do kilku sekund, zależnie od sprzętu. Magazyn z 10 kWh energii użytkowej zasili urządzenia pobierające średnio 1 kW przez około 10 godzin, a przy 0,5 kW przez około 20 godzin.
Backup ma kilka poziomów: jedno gniazdo awaryjne, wydzielone obwody krytyczne albo cały dom. W dotacji Przydomowe Magazyny Energii 2 (do 19 000 zł, nabór od 20 października 2026) praca wyspowa jest obowiązkowa, więc magazyn bez niej nie dostanie dofinansowania.
28 kwietnia 2025 roku Hiszpania i Portugalia straciły zasilanie w całym kraju. Około 60 milionów ludzi czekało na powrót prądu, a przywracanie trwało według Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych od 6 do 24 godzin. W Wielkopolsce częściej zdarza się coś mniej spektakularnego: wichura łamie drzewo, drzewo zrywa linię średniego napięcia i kilka wsi może zostać bez prądu do wieczora, aż ekipa dojedzie i naprawi linię. Efekt w Twoim domu jest taki sam. Lodówka stoi, piec gaśnie, internet znika.
Jeżeli masz fotowoltaikę, pewnie zakładasz, że w takiej chwili panele Cię uratują. W słoneczne popołudnie po burzy okazuje się, że nie. Da się to zmienić, a część kosztu pokryje dotacja PME2.
Dlaczego fotowoltaika gaśnie razem z siecią
Gdy energetycy naprawiają zerwaną linię, zakładają, że jest odłączona i nie ma w niej napięcia. Gdyby setki domowych falowników dalej wpychały do niej prąd, monter dotykający przewodu mógłby zostać porażony. Dlatego każdy falownik sieciowy ma zabezpieczenie przed pracą wyspową: kiedy nie widzi napięcia z sieci, odłącza się w ciągu chwili.
Skutek dla Ciebie: słońce świeci, panele mogłyby produkować kilka kilowatów, a w gniazdkach nie ma nic. Falownik on-grid nie potrafi zasilić samego domu, bo nie ma jak odciąć się od linii. Zaczeka, aż sieć wróci, odczeka swój czas kontrolny i dopiero wtedy ruszy.
Magazyn energii bez funkcji zasilania awaryjnego zachowa się jak zwykły falownik: przy zaniku sieci wyłączy się, choć bateria będzie pełna. O tym, czy dom ma prąd w czasie awarii, decyduje falownik i sposób podłączenia w rozdzielnicy, a nie sama pojemność.
Cztery poziomy zasilania awaryjnego
Backup ma kilka poziomów. Na jednym końcu jest instalacja, która przy awarii gaśnie, na drugim dom, w którym prawie nie zauważysz zaniku sieci.
| Wariant | Co działa przy awarii | Plusy | Minusy |
|---|---|---|---|
| Brak backupu | nic | najtańszy | panele i bateria stoją bezczynnie |
| Gniazdo awaryjne (EPS) | jedno gniazdo albo jeden obwód | prosty montaż, mały koszt | trzeba przepinać urządzenia, mała moc |
| Obwody krytyczne | wybrane obwody: lodówka, piec, router, światło | działa samo, rozsądny koszt | przebudowa rozdzielnicy, trzeba wybrać, co podłączyć |
| Cały dom | wszystkie obwody | nie myślisz, co działa | drogi falownik i automatyka, łatwo przeciążyć wyjście |
Gniazdo awaryjne wystarczy, jeśli chcesz tylko przedłużaczem podłączyć lodówkę i ładować telefony. Backup całego domu kusi, ale ma haczyk: przy awarii ktoś włączy czajnik, piekarnik i pralkę naraz, wyjście awaryjne się przeciąży i falownik wyłączy zasilanie. Wydzielone obwody krytyczne rozwiązują to z góry: elektryk przenosi do osobnej części rozdzielnicy tylko to, co ma działać zawsze, a reszta przy awarii gaśnie.
Jak przebiega przełączenie i ile trwa
- 1Wykrycie zaniku. Falownik mierzy napięcie i częstotliwość sieci. Gdy wyjdą poza dopuszczalny zakres albo znikną, uznaje, że sieć padła.
- 2Odłączenie od sieci. Przekaźnik w falowniku albo zewnętrzna automatyka SZR (samoczynne załączanie rezerwy) fizycznie odcina dom od linii. Bez tego kroku praca wyspowa byłaby niebezpieczna i niezgodna z przepisami.
- 3Start trybu wyspowego. Falownik zaczyna sam wytwarzać napięcie dla obwodów awaryjnych, biorąc energię z magazynu i, jeśli potrafi, z paneli.
- 4Powrót sieci. Falownik sprawdza, czy sieć jest stabilna, synchronizuje się z nią i przełącza dom z powrotem.
Cały proces trwa od kilku milisekund do kilku sekund. Najszybsze układy działają prawie jak zasilacz UPS, wolniejsze dają zauważalne mrugnięcie światła, a rozwiązania z zewnętrznym przełącznikiem mogą potrzebować kilku sekund. Producenci podają ten czas w karcie katalogowej falownika, zwykle w parametrach wyjścia awaryjnego.
| Urządzenie | Krótka przerwa (milisekundy) | Dłuższa przerwa (sekundy) |
|---|---|---|
| Lodówka, zamrażarka | bez wpływu | sprężarka ruszy ponownie |
| Oświetlenie | ledwie zauważalne mrugnięcie | chwilowa ciemność |
| Router, modem | zwykle działa dalej | restart i ponowne łączenie |
| Komputer stacjonarny bez UPS | zależy od zasilacza | restart, niezapisana praca znika |
| Sterownik pieca, pompa obiegowa | zwykle bez wpływu | restart i ponowny start pieca |
| Pompa ciepła | zwykle bez wpływu | restart, często z opóźnieniem startu sprężarki |
Lodówce i piecowi czas przełączenia jest właściwie obojętny. Ma znaczenie, jeśli pracujesz w domu na komputerze stacjonarnym albo masz urządzenia, które po restarcie wymagają ręcznego włączenia. Wtedy albo wybierasz falownik z bardzo krótkim czasem przełączenia, albo dokładasz mały UPS pod biurko.
Moc wyjścia awaryjnego i prąd rozruchowy
Falownik ma dwie osobne moce: tę, z jaką pracuje z siecią, i tę, którą może oddać w trybie wyspowym. Druga bywa niższa. Jeżeli wyjście awaryjne ma za małą moc, przy przeciążeniu falownik się wyłączy i zostaniesz bez prądu mimo pełnej baterii.
Pułapką są silniki. Sprężarka lodówki, pompa w studni, pompa obiegowa czy sprężarka pompy ciepła przy starcie pobierają przez ułamek sekundy prąd kilka razy wyższy niż w trakcie pracy. Gdy kilka takich urządzeń ruszy jednocześnie, chwilowy pobór łatwo przekroczy możliwości wyjścia. Dobry falownik ma zapas mocy szczytowej na kilka sekund, ale trzeba go policzyć, a nie zakładać.
- Zsumuj moce urządzeń, które będą pracować razem, i dodaj zapas na rozruch silników.
- W instalacji trójfazowej sprawdź limit mocy na jedną fazę. Suma może się zgadzać, a jedna przeciążona faza i tak wyłączy wyjście.
- Zapytaj, czy wyjście awaryjne jest jedno- czy trójfazowe. Urządzenia trójfazowe, jak część pomp ciepła, na jednej fazie nie ruszą.
Ładowanie z paneli w awarii i rezerwa pojemności
Czy panele ładują magazyn, gdy nie ma sieci
To zależy od budowy instalacji. W typowym układzie z falownikiem hybrydowym, do którego podłączone są panele i bateria, falownik zwykle potrafi w trybie wyspowym ładować magazyn nadwyżką ze słońca. Wtedy przy kilkudniowej awarii w lecie dom może działać w dzień z paneli, a w nocy z baterii.
Inaczej bywa, gdy magazyn dołożono do starej instalacji i panele mają osobny falownik sieciowy. Taki falownik w czasie awarii może się w ogóle nie włączyć, chyba że cały układ zaprojektowano do współpracy w trybie wyspowym. Nie każdy sprzęt to potrafi, więc o ładowanie z paneli podczas awarii trzeba zapytać wprost.
Rezerwa, która ratuje noc
System zarządzania energią na co dzień rozładowuje magazyn wieczorem, bo wtedy prąd z sieci jest najdroższy. To dobrze dla rachunku. Ale jeśli wichura zerwie linię o drugiej w nocy, bateria będzie już prawie pusta i backup nie ma z czego zasilić domu.
Rozwiązaniem jest rezerwa pojemności: ustawiasz w falowniku, że na przykład 20 do 30 procent baterii zostaje nietknięte i służy tylko na awarię. Każdy procent rezerwy to trochę mniej oszczędności na co dzień, więc wybór zależy od tego, jak często w Twojej okolicy znika prąd i co musi działać w nocy.
System zarządzania energią, którego wymaga PME2, steruje magazynem pod rachunek. Ustal z instalatorem, że rezerwa na awarię jest ustawiona osobno i system jej nie wykorzystuje. Jak takie sterowanie działa na co dzień, opisaliśmy w artykule magazyn energii ze sztuczną inteligencją.
Na ile godzin wystarczy magazyn
Wzór jest prosty: pojemność użytkowa podzielona przez średnią moc podłączonych urządzeń. Pojemność użytkowa to ta część baterii, którą falownik faktycznie może oddać, zwykle trochę mniejsza od nominalnej. Przykład dla magazynu z 10 kWh energii użytkowej:
| Średni pobór domu | Pełna bateria (10 kWh) | Tylko rezerwa 30% (3 kWh) |
|---|---|---|
| 0,5 kW | około 20 godzin | około 6 godzin |
| 1 kW | około 10 godzin | około 3 godzin |
| 2 kW | około 5 godzin | około 1,5 godziny |
Druga kolumna to najlepszy scenariusz: awaria w południe, bateria pełna. Trzecia to najgorszy: awaria w nocy, gdy zostaje tylko rezerwa. Widać, ile daje pilnowanie średniego poboru. Dom, który w awarii zejdzie z 2 kW do 0,5 kW, wytrzyma cztery razy dłużej.
Przy awarii trwającej kilka dni, zimą, gdy panele produkują mało, magazyn się wyczerpie. Do takich sytuacji lepszy jest agregat albo połączenie obu rozwiązań. Porównanie kosztów, czasu pracy i wygody znajdziesz w artykule agregat czy magazyn energii na blackout.
Co podłączyć do obwodów krytycznych
Zasada jest jedna: do backupu idzie to, bez czego dom w ciągu kilku godzin robi się zimny, ciemny albo zalany. Wszystko, co może poczekać, zostaje poza nim.
| Odbiornik | Po co | Uwagi |
|---|---|---|
| Lodówka, zamrażarka | jedzenie się nie psuje | sprężarka ma prąd rozruchowy |
| Sterownik pieca, pompa obiegowa CO | ogrzewanie działa | dotyczy pieców gazowych i na pellet |
| Router, modem | internet i telefon | mały pobór, warto zawsze |
| Oświetlenie | nie siedzisz po ciemku | najlepiej wybrane obwody, nie cały dom |
| Pompa w studni, hydrofor | woda w kranie | silnik, policz rozruch |
| Brama, alarm, monitoring | dom zamknięty i chroniony | mały pobór |
| Pompa ciepła | ogrzewanie przy pompie | tylko po sprawdzeniu mocy i faz |
Pompa ciepła to osobna decyzja. Ma dużą moc, często zasilanie trójfazowe, a zimą potrafi szybko rozładować magazyn. Czasem lepiej podłączyć do backupu tylko jej sterownik i pompy obiegowe, a sprężarkę zostawić na zasilanie z sieci. Decyzję najlepiej oprzeć na pomiarze poboru, nie na katalogu.
Backup a dotacja PME2
W programie Przydomowe Magazyny Energii 2 praca wyspowa jest obowiązkowa. Magazyn, który nie zasili domu przy awarii sieci, nie dostanie dotacji. Dla Ciebie to dobra wiadomość, bo za backup częściowo zapłaci NFOŚiGW.
| Warunek PME2 | Wartość |
|---|---|
| Start naboru | 20 października 2026, godz. 9:00 |
| Maksymalnie na punkt poboru | 19 000 zł |
| Minimalna pojemność | 10 kWh i co najmniej 2 kWh na 1 kWp paneli |
| Praca wyspowa | obowiązkowa |
| System zarządzania energią | obowiązkowy, aktywnie sterujący |
Terminy i procedurę opisaliśmy w artykule nabór PME2 rusza 20 października, a dobór pojemności, ulgę termomodernizacyjną i opłacalność w przewodniku magazyn energii do domu. Swój wariant policzysz w kalkulatorze fotowoltaiki z magazynem.
Pytania do instalatora
Słowo „backup” w ofercie może znaczyć jedno gniazdo z tyłu falownika albo cały dom. Te pytania pokazują, co dokładnie kupujesz. Odpowiedzi poproś na piśmie.
- 1Który wariant backupu jest w ofercie? Gniazdo, obwody krytyczne czy cały dom. Poproś o listę obwodów, które będą działać przy awarii.
- 2Jaki jest czas przełączenia? Według karty katalogowej falownika, a nie „szybko”.
- 3Jaka jest moc wyjścia awaryjnego ciągła i szczytowa, i ile wynosi limit na jedną fazę?
- 4Czy panele ładują magazyn w trybie wyspowym? Szczególnie ważne, jeśli panele mają osobny falownik.
- 5Jak ustawicie rezerwę na awarię i czy system zarządzania energią będzie ją omijał?
- 6Czy układ spełnia warunek pracy wyspowej w PME2? Bez tego tracisz dotację.
- 7Czy pokażecie test? Wyłączenie zabezpieczenia głównego przy odbiorze to najprostszy dowód, że backup działa.
Montaż: Kalisz, Ostrów, Jarocin, Pleszew, Konin, Krotoszyn, Kępno
Montujemy magazyny energii z pracą wyspową, wydzielamy obwody krytyczne w rozdzielnicy i składamy wnioski PME2 za klientów w południowej i wschodniej Wielkopolsce. Dojazd na oględziny i wycena są bezpłatne.
| Miasto | Okolice, do których dojeżdżamy |
|---|---|
| Kalisz | Opatówek, Nowe Skalmierzyce, Stawiszyn, Gołuchów |
| Ostrów Wielkopolski | Raszków, Odolanów, Sośnie, Przygodzice |
| Jarocin | Żerków, Kotlin, Jaraczewo |
| Pleszew | Dobrzyca, Czermin, Gizałki, Chocz |
| Konin | Golina, Rychwał, Słupca, Turek |
| Krotoszyn | Koźmin Wielkopolski, Kobylin, Zduny, Sulmierzyce |
| Kępno | Baranów, Ostrzeszów, Syców |
Na oględzinach przeglądamy rozdzielnicę, wybieramy z Tobą obwody krytyczne, liczymy moc wyjścia awaryjnego z zapasem na rozruch silników i ustawiamy rezerwę. Przy odbiorze poproś o test: wyłączenie zabezpieczenia głównego najszybciej pokaże, że backup działa. Zadzwoń pod 505 701 847.
Masz już fotowoltaikę i chcesz dołożyć magazyn albo planujesz całą instalację od zera? Szczegóły znajdziesz na stronie fotowoltaiki i magazynów energii.
Warunki dotacji pochodzą z ogłoszenia naboru Przydomowe Magazyny Energii 2. Wiążący jest regulamin NFOŚiGW na stronie przydomowemagazyny.gov.pl. Dane o blackoucie na Półwyspie Iberyjskim (około 60 mln osób, przywracanie od 6 do 24 godzin) pochodzą z Biuletynu PISM nr 93/2025. Wyjaśnienie, dlaczego falownik sieciowy wyłącza się przy awarii, opisuje m.in. kb.pl. Czasy pracy z baterii to przykładowe wyliczenia, a czas przełączenia i moc wyjścia awaryjnego zależą od konkretnego falownika i są podane w jego karcie katalogowej.
Najczęstsze pytania
Zwykła instalacja fotowoltaiczna z falownikiem sieciowym (on-grid) nie działa. Gdy sieć znika, falownik odłącza się i przestaje produkować prąd, nawet w pełnym słońcu. To celowe zabezpieczenie przed pracą wyspową: gdyby instalacja dalej oddawała energię, mogłaby podać napięcie na linię, którą energetycy uważają za wyłączoną i właśnie naprawiają. Żeby panele zasilały dom podczas awarii, potrzebny jest falownik hybrydowy z funkcją zasilania awaryjnego, często oznaczaną jako EPS albo backup. Taki falownik najpierw odcina dom od sieci, a dopiero potem włącza tryb wyspowy, najlepiej razem z magazynem energii.
Praca wyspowa oznacza, że falownik zasila dom albo jego wydzieloną część bez połączenia z siecią energetyczną. Dom staje się na ten czas samodzielną wyspą: prąd pochodzi z magazynu energii i, jeśli falownik to obsługuje, z paneli na dachu. Warunkiem bezpieczeństwa jest fizyczne odłączenie domu od sieci przez przekaźnik albo automatykę SZR, żeby energia nie trafiła do linii, na której pracują energetycy. Praca wyspowa jest obowiązkowym warunkiem dotacji w programie Przydomowe Magazyny Energii 2, więc magazyn bez tej funkcji nie dostanie dofinansowania.
To zależy od falownika i sposobu podłączenia. Najszybsze układy przełączają się w kilka milisekund, prawie niezauważalnie, inne potrzebują kilkudziesięciu milisekund, a układy z zewnętrznym przełącznikiem nawet kilku sekund. Lodówce, pompie obiegowej czy oświetleniu taka przerwa nie szkodzi, najwyżej uruchomią się ponownie. Router i komputer stacjonarny mogą się zrestartować, bo zasilacz komputera podtrzymuje napięcie tylko przez kilkanaście milisekund. Jeżeli pracujesz zdalnie, poproś instalatora o czas przełączenia na piśmie albo dołóż do komputera i routera mały zasilacz UPS.
Czas pracy policzysz, dzieląc pojemność użytkową magazynu przez średnią moc podłączonych urządzeń. Magazyn z 10 kWh energii użytkowej przy odbiornikach pobierających średnio 0,5 kW wystarczy na około 20 godzin, przy 1 kW na około 10 godzin, a przy 2 kW na około 5 godzin. To wynik dla pełnej baterii. Jeżeli awaria zaskoczy Cię w nocy, gdy magazyn oddał już energię wieczorem, zostaje tylko rezerwa ustawiona w falowniku, na przykład 20 do 30 procent pojemności. Falownik zużywa też trochę energii na własną pracę, więc realny czas będzie nieco krótszy.
Przy awariach trwających od kilku minut do kilkunastu godzin magazyn z pracą wyspową sprawdza się lepiej: włącza się sam, nie hałasuje i nie potrzebuje paliwa. Przy awarii trwającej kilka dni, szczególnie zimą, gdy panele produkują mało, magazyn się wyczerpie i nie będzie go z czego naładować. Wtedy przewagę ma agregat, bo działa tak długo, jak masz paliwo. W domach na końcu długich linii napowietrznych sensownym wyjściem bywa połączenie obu: magazyn na co dzień i krótkie awarie, agregat na wyjątkowo długie przerwy w dostawie prądu.
Można, ale trzeba to sprawdzić dla konkretnego domu. Pompa ciepła ma dużą moc, często jest zasilana trójfazowo, a jej sprężarka przy starcie pobiera więcej prądu niż w trakcie pracy. Wyjście awaryjne falownika musi wtedy mieć wystarczającą moc na każdej fazie, a magazyn odpowiednią pojemność, bo pompa pracująca zimą szybko go rozładuje. Częściej opłaca się podłączyć do obwodów krytycznych sterownik i pompy obiegowe, a samą sprężarkę zostawić poza backupem. Decyzję najlepiej oprzeć na pomiarze poboru prądu w Twoim domu, a nie na samej tabliczce znamionowej.
Tak. Montujemy magazyny energii z pracą wyspową i wydzielamy obwody krytyczne w domach w Kaliszu, Ostrowie Wielkopolskim, Jarocinie, Pleszewie, Koninie, Krotoszynie i Kępnie oraz w okolicznych gminach, między innymi w Opatówku, Nowych Skalmierzycach, Raszkowie, Odolanowie, Żerkowie, Dobrzycy, Golinie, Koźminie Wielkopolskim, Zdunach i Baranowie. Na oględzinach sprawdzamy rozdzielnicę, ustalamy z Tobą, które urządzenia mają działać przy awarii, i dobieramy moc wyjścia awaryjnego. Dojazd i wycena są bezpłatne. Zadzwoń pod numer 505 701 847.