Tak, płyty PIR są palne. Nie są niepalne jak wełna mineralna (klasa A1 lub A2). Sama płyta ma zwykle klasę reakcji na ogień D albo E, a niektóre cienkie płyty nawet F. W porównaniu ze styropianem płyta PIR zachowuje się w ogniu inaczej: zwęgla się na powierzchni, zamiast topić się i kapać płonącymi kroplami.
Po montażu utwardzona płyta PIR nie szkodzi zdrowiu. Przyjeżdża z fabryki jako gotowy wyrób, więc w domu nic z nią nie reaguje. Opary izocyjanianów, o których czytasz w internecie, dotyczą natryskowej pianki PUR w trakcie aplikacji, a nie płyty.
Realne ryzyko pojawia się w dwóch sytuacjach. Przy cięciu powstaje pył, więc pracujesz w masce. W pożarze płonąca płyta wydziela toksyczne gazy, w tym tlenek węgla i cyjanowodór, jak większość tworzyw. Dlatego na poddaszu zabudowuje się ją płytą gipsowo-kartonową, a tam, gdzie przepisy wymagają niepalności, wybiera się wełnę.
Sprzedajemy i montujemy płyty PIR, więc moglibyśmy napisać, że są bezpieczne i na tym skończyć. Wolimy pokazać pełny obraz razem z miejscami, w których sami odradzamy ten materiał. Jeśli porównujesz płyty PIR ze styropianem i wełną pod kątem ciepła i ceny, zajrzyj do artykułu PIR, styropian, wełna czy piana PUR. Tutaj zajmujemy się tylko ogniem i zdrowiem.
Euroklasy reakcji na ogień w prostych słowach
Każdy wyrób budowlany w Unii Europejskiej dostaje klasę reakcji na ogień według normy PN-EN 13501-1. Ta klasa mówi, jak bardzo materiał „dokłada się” do pożaru: jak łatwo się zapala i ile ciepła oddaje. Skala ma siedem stopni.
| Klasa | Co oznacza w praktyce | Przykład |
|---|---|---|
| A1 | niepalny, nie dokłada się do pożaru | wełna mineralna, beton |
| A2 | praktycznie niepalny, minimalny udział | wełna mineralna (część wyrobów) |
| B | palny, bardzo ograniczony udział w pożarze | niektóre systemy z okładziną |
| C | palny, ograniczony udział | różne okładziny i systemy |
| D | palny, średni udział | płyta PIR AGRO AL (D-s2,d0) |
| E | palny, wyraźny udział | styropian, płyta PIR ETX od 50 mm |
| F | nie spełnia wymagań klasy E | płyta PIR ETX 20–49 mm |
Przy klasach A2, B, C i D pojawiają się dwa dopiski. Litera s oznacza dym: s1 to mało dymu, s3 dużo. Litera d oznacza płonące krople i cząstki: d0 to brak kropel, d2 dużo. Zapis D-s2,d0 przeczytasz więc tak: klasa D, średnio dymi, nie kapie.
W jakiej klasie są płyty PIR
Rdzeń płyty PIR ma zwykle klasę D albo E. Dokładna klasa zależy od okładziny i grubości, co dobrze widać w kartach płyt termPIR, które sprzedajemy.
| Płyta / materiał | Okładzina | Klasa reakcji na ogień |
|---|---|---|
| termPIR ETX 20–49 mm | welon szklany (ETICS) | F |
| termPIR ETX 50–250 mm | welon szklany (ETICS) | E |
| termPIR BT | welon bitumiczny | F |
| termPIR AGRO AL | folia aluminiowa | D-s2,d0 |
| termPIR OSB AL OSB | płyta OSB + folia | E |
| Styropian biały i grafitowy | brak | E |
| Wełna mineralna | brak | A1 lub A2-s1,d0 |
W niektórych sklepach przy płytach z folią aluminiową zobaczysz klasę B-s1,d0. Nie znaleźliśmy tej wartości w kartach naszego dostawcy, dlatego jej nie powtarzamy. Wysoka klasa często dotyczy płyty w przebadanym układzie warstw, a nie płyty kupionej luzem. Wiążąca jest deklaracja właściwości użytkowych konkretnego wyrobu.
Klasa płyty a klasa całego systemu
Ocieplenie ściany metodą lekką-mokrą (ETICS) to zestaw: klej, płyta, siatka, tynk. Taki zestaw dostaje własną klasę reakcji na ogień, osobną od klasy płyty. W dokumentach producentów systemów widać to wprost: płyta izolacyjna ma klasę E, a cały system z konkretnymi zaprawami i tynkiem wyższą. Klasa systemu obowiązuje tylko wtedy, gdy użyjesz wszystkich składników z jego listy. Wystarczy płyta spoza listy albo inny klej i ta klasyfikacja przestaje Cię dotyczyć.
Jak płyty PIR zachowują się w ogniu
Styropian to tworzywo termoplastyczne. W wysokiej temperaturze mięknie, topi się i może kapać płonącymi kroplami, które przenoszą ogień niżej. Płyta PIR jest tworzywem termoutwardzalnym. Po nagrzaniu nie płynie, tylko zwęgla się na powierzchni, a ta zwęglona warstwa przez pewien czas osłania rdzeń. Tak opisuje to europejskie stowarzyszenie producentów poliuretanów PU Europe, a podobnie ubezpieczyciele oceniający ryzyko płyt warstwowych.
Dwa zastrzeżenia, żeby obraz był uczciwy. Po pierwsze, to opisy z branży i od ubezpieczycieli, a zachowanie konkretnej płyty zależy od receptury, dlatego liczy się wynik badania tej płyty. Po drugie, zwęglanie nie oznacza, że płyta się nie pali. Płonie, tylko inaczej niż styropian.
Płyta PIR, jak inne materiały organiczne, w pożarze wydziela przede wszystkim tlenek węgla. W dymie pojawia się też cyjanowodór oraz tlenki azotu. Karty charakterystyki producentów mówią o śladowych ilościach cyjanowodoru, część opracowań naukowych uznaje go za ważny składnik toksyczności dymu z pianek PIR i PUR. Ilość zależy od temperatury i dostępu powietrza. Wniosek praktyczny: płyty nie zostawia się odsłoniętej w pomieszczeniach mieszkalnych.
NRO: co oznacza i kiedy jest wymagane
NRO to skrót od „nierozprzestrzeniający ognia”. Tę cechę ma element budynku, czyli ściana zewnętrzna albo dach razem z ociepleniem, a nie sama płyta. Ścianę uznaje się za NRO, gdy jest zbudowana z materiałów niepalnych albo gdy jej układ przeszedł badanie ogniowe od strony zewnętrznej (w Polsce według normy PN-B-02867).
Tu łatwo o pomyłkę. Wpisujesz w Google „płyty PIR NRO” i możesz trafić na klasyfikacje NRO dla płyt warstwowych z blachą, stosowanych na halach. To osobne wyroby z własnymi badaniami, które nic nie mówią o płycie izolacyjnej kupowanej do domu.
Co mówią przepisy
- Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, określa w paragrafie 216 klasy odporności ogniowej i wymagania co do rozprzestrzeniania ognia dla elementów budynku.
- Na wysokości powyżej 25 m nad terenem izolacja cieplna ściany zewnętrznej, okładzina i jej mocowanie muszą być z materiałów niepalnych (paragraf 216 ust. 8). Płyta PIR tego warunku nie spełnia.
- Według paragrafu 213 te wymagania nie dotyczą budynków mieszkalnych jednorodzinnych do trzech kondygnacji nadziemnych. Zwolnienie ma wyjątki, między innymi dla zabudowy bliźniaczej i szeregowej oraz ścian położonych blisko granicy działki.
Dla typowego domu jednorodzinnego wymóg NRO zwykle więc nie obowiązuje. Jeśli jednak budujesz bliźniak, szeregowiec albo ścianę przy granicy działki, zapytaj projektanta przed zakupem płyt. Przepisy zmieniały się kilka razy, więc wiążący jest aktualny tekst rozporządzenia i Twój projekt.
Czy płyty PIR są szkodliwe dla zdrowia
Tu najłatwiej się pomylić, czytając wyniki wyszukiwania. Pod hasłem „PIR szkodliwy” trafiasz na ostrzeżenia przed oparami, które w rzeczywistości dotyczą natryskowej pianki PUR. Te dwa materiały różnią się momentem, w którym zachodzi reakcja chemiczna.
| Etap | Płyta PIR | Pianka PUR natryskowa |
|---|---|---|
| Gdzie powstaje | w fabryce | na budowie, z dwóch składników |
| Opary izocyjanianów w domu | nie | tak, w trakcie natrysku i utwardzania |
| Domownicy podczas prac | nie dotyczy, brak natrysku | powinni opuścić budynek |
| Po montażu | gotowy, stabilny wyrób | bezpieczna po utwardzeniu i wietrzeniu |
| Pył | przy cięciu | przy przycinaniu nadmiaru |
Dla utwardzonej płyty dane są uspokajające, choć trzeba powiedzieć, skąd pochodzą. Stowarzyszenie PU Europe podaje, że w badaniach nie wykryto emisji monomerycznego MDI z utwardzonej pianki już po 24 godzinach. Deklaracja środowiskowa jednej z płyt PIR określa materiał jako chemicznie obojętny. To dane branżowe. Niezależnego badania zdrowotnego dla płyt zamontowanych w domach nie znaleźliśmy i nie będziemy udawać, że istnieje.
Pył przy cięciu
Karty charakterystyki producentów zwykle nie klasyfikują płyt PIR jako wyrobu niebezpiecznego. Zastrzeżenie dotyczy pyłu z cięcia, który może podrażniać drogi oddechowe. Zalecenia są proste:
- tniesz w masce przeciwpyłowej,
- używasz noża zamiast piły tam, gdzie się da, bo nóż robi mniej pyłu,
- tniesz na zewnątrz albo z odciągiem, szczególnie w ciasnym pomieszczeniu.
Płyty PIR, pianka PUR i płyta warstwowa to trzy różne rzeczy
Wszystkie trzy nazwy pochodzą od poliuretanu, stąd chaos. PIR ma w strukturze więcej tak zwanych pierścieni izocyjanurowych niż PUR, co daje mu lepszą odporność na wysoką temperaturę. Ważniejsze dla Ciebie jest jednak to, w jakiej postaci materiał trafia na budowę.
| Co to jest | Do czego | Okładzina |
|---|---|---|
| Płyta izolacyjna PIR | dom: dach, poddasze, podłoga, ściana | folia aluminiowa, welon szklany, welon bitumiczny |
| Płyta warstwowa PIR | hale, magazyny, budynki gospodarcze | blacha stalowa z obu stron |
| Pianka PUR natryskowa | dom: poddasze, trudne kształty | brak, natrysk na miejscu |
Kiedy ocieplenie PIR odpada z powodów pożarowych
Są sytuacje, w których sami mówimy klientowi „weź wełnę”. Z pożarowego punktu widzenia to przede wszystkim:
- przepisy albo projekt wymagają niepalności A1 lub A2, na przykład izolacja ściany powyżej 25 m nad terenem,
- pasy i elementy oddzielenia przeciwpożarowego, gdzie projektant przewiduje materiał niepalny,
- miejsca, gdzie izolacji nie da się zabudować i zostałaby odsłonięta we wnętrzu,
- budynki z wymaganiem NRO bez przebadanego systemu dla ocieplenia z płytą PIR.
Do tego dochodzą powody niezwiązane z ogniem: renowacja starych murów, które muszą oddychać, priorytet akustyki albo bardzo napięty budżet. Opisaliśmy je w porównaniu materiałów, do którego link jest na początku.
Jak bezpiecznie stosować płyty PIR
- 1Na poddaszu zabudowuj płytę od środka. Najczęściej płytą gipsowo-kartonową na ruszcie. Badania ścian szkieletowych zlecone przez PU Europe pokazały, że przegroda z płytą PIR może osiągnąć tę samą odporność ogniową co przegroda z wełną szklaną A1, bo decyduje cały układ warstw. Ile warstw płyty g-k, ustala projekt.
- 2Pod tynk tylko welon szklany z certyfikatem ETICS. W ofercie termPIR to płyta ETX. Płyta z folią aluminiową pod tynkiem cienkowarstwowym zatrzymuje wilgoć z kleju i kończy się pęcherzami oraz odpadaniem tynku. Płyta WS ma ten sam welon, ale nie ma certyfikatu ETICS.
- 3Trzymaj się jednego systemu. Klej, płyta, siatka i tynk z listy jednego systemodawcy. Tylko wtedy obowiązuje klasa ogniowa podana dla systemu.
- 4Dobieraj okładzinę do przegrody. Folia aluminiowa na dach, poddasze i podłogę, welon bitumiczny na dach płaski pod papę, welon szklany na elewację pod tynk. Grubość pod konkretne miejsce znajdziesz w artykule jaka grubość płyt PIR na dach i poddasze.
Jak sprawdzić klasę ogniową w deklaracji DoP
Każdy wyrób z oznakowaniem CE ma deklarację właściwości użytkowych, w skrócie DoP. To dokument, za który producent odpowiada prawnie. Że to nie formalność, pokazuje sprawa Yetico: UOKiK nałożył na tego producenta styropianu karę 49 745 460 zł za podawanie lepszych parametrów, niż miały płyty. Błędne dane znajdowały się właśnie w deklaracjach. Organy nadzoru budowlanego zleciły 27 badań próbek, z czego 21 nie spełniło deklarowanych wymagań.
Jak czytać DoP płyty PIR:
- 1Pobierz deklarację ze strony producenta (dla płyt termPIR to termpir.eu) albo poproś o nią sprzedawcę. Sprawdź, czy nazwa i grubość płyty zgadzają się z tym, co kupujesz.
- 2Znajdź tabelę „Deklarowane właściwości użytkowe”. Przy płytach PIR jako specyfikację zobaczysz normę EN 13165.
- 3Odszukaj wiersz „Reakcja na ogień”. Tam stoi euroklasa, na przykład E albo D-s2,d0. Zwróć uwagę, czy klasa zależy od grubości.
- 4Skrót NPD oznacza, że producent danej cechy nie zadeklarował. To nie jest wynik pozytywny.
- 5Etykieta z oznakowaniem CE jest zwykle na opakowaniu zbiorczym, a nie na każdej płycie. Zachowaj ją razem z fakturą.
Przy okazji obejrzyj w tej samej tabeli współczynnik lambda. Jeśli chcesz sprawdzić, ile centymetrów danej płyty potrzebujesz, użyj naszego kalkulatora ocieplenia. Jeżeli planujesz pompę ciepła, sprawdź też, który materiał izolacyjny daje najniższy rachunek z pompą ciepła.
Montaż w Wielkopolsce, dostawa płyt w całej Polsce
Ocieplenia płytami PIR montujemy w promieniu około 70 km od Pleszewa. Płyty marki termPIR producenta Gór-Stal, które kupujemy od dystrybutora Apol-PIR, sprzedajemy i wysyłamy na terenie całej Polski.
| Co robimy | Gdzie |
|---|---|
| Montaż ocieplenia płytami PIR | Kalisz, Ostrów Wielkopolski, Jarocin, Pleszew, Konin, Krotoszyn, Kępno i okolice |
| Sprzedaż i dostawa płyt PIR | cała Polska |
Powiedz nam, co ocieplasz i czy w projekcie są wymagania pożarowe. Pomożemy dobrać okładzinę i grubość, a klasę reakcji na ogień sprawdzimy razem w deklaracji konkretnej płyty, a nie w ulotce. Zadzwoń pod 505 701 847. Szczegóły montażu i dostępne płyty znajdziesz na stronie ocieplenia płytami PIR.
Klasy płyt termPIR pochodzą z kart technicznych dostawcy Apol-PIR. Definicje euroklas według PN-EN 13501-1 za materiałem CNBOP-PIB. Zachowanie poliuretanów w ogniu i emisje z utwardzonej pianki za PU Europe (Factsheet 1) i PU Europe (Factsheet 18), to dane branżowe. Gazy pożarowe za biuletynem OSHA. Zalecenia dla pianki natryskowej za EPA. Przepisy: paragrafy 213 i 216 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, według serwisu lexlege.pl; wiążący jest aktualny tekst w Dzienniku Ustaw. Kara dla Yetico za muratordom.pl. Artykuł nie zastępuje projektu ani opinii rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.
Najczęstsze pytania
Tak, płyty PIR są materiałem palnym. Sama płyta ma zwykle klasę reakcji na ogień od D do E, a w cienkich grubościach bywa nawet F. Przykładowo płyta termPIR ETX ma klasę F przy grubości 20 do 49 mm i E przy 50 do 250 mm, a termPIR AGRO AL klasę D-s2,d0. Materiałem niepalnym w klasie A1 lub A2 jest wełna mineralna. Płyta PIR to tworzywo termoutwardzalne, więc w ogniu zwęgla się na powierzchni zamiast topić się i kapać jak styropian.
Rdzeń płyty PIR ma najczęściej klasę D albo E według normy PN-EN 13501-1. Konkretna klasa zależy od okładziny i grubości, dlatego trzeba ją sprawdzić w deklaracji właściwości użytkowych danego wyrobu. W kartach termPIR podano między innymi: ETX klasa F przy 20 do 49 mm i E przy 50 do 250 mm, BT klasa F, AGRO AL klasa D-s2,d0, OSB AL OSB klasa E. Gdy płyta pracuje w przebadanym systemie, na przykład w ociepleniu ETICS albo pod zabudową, klasyfikacja dotyczy całego zestawu warstw, a nie samej płyty.
Utwardzona płyta PIR przyjeżdża z fabryki jako gotowy, stabilny wyrób i w domu nie zachodzi z nią żadna reakcja chemiczna. Branżowe badania stowarzyszenia PU Europe nie wykryły emisji monomerycznego MDI z utwardzonej pianki poliuretanowej już po 24 godzinach, a deklaracja środowiskowa jednego z producentów płyt PIR opisuje materiał jako chemicznie obojętny. Ryzyko dotyczy dwóch sytuacji: pyłu przy cięciu, przed którym chroni maska przeciwpyłowa, oraz pożaru, w którym płonąca płyta wydziela toksyczne gazy, tak jak inne tworzywa.
Płytę PIR utwardza się w fabryce, a pianka PUR natryskowa powstaje dopiero na budowie, z reakcji dwóch składników. Według amerykańskiej agencji EPA podczas natrysku w powietrzu są opary i aerozole izocyjanianów, a stężenia zwykle przekraczają limity dla pracowników, więc wykonawca potrzebuje ochrony dróg oddechowych, a domownicy powinni opuścić budynek do czasu utwardzenia pianki i przewietrzenia. Przy płycie PIR tego etapu w domu nie ma. Wyniki wyszukiwania często mieszają oba materiały, bo nazwy pochodzą od poliuretanu.
NRO to skrót od „nierozprzestrzeniający ognia”. Dotyczy całej ściany albo dachu z ociepleniem, a nie pojedynczej płyty, i ustala się go badaniem ogniowym albo wynika z użycia materiałów niepalnych. Według paragrafu 213 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych wymagania dotyczące rozprzestrzeniania ognia z paragrafu 216 nie dotyczą domów jednorodzinnych do trzech kondygnacji nadziemnych, z zastrzeżeniami między innymi dla zabudowy bliźniaczej i szeregowej oraz ścian blisko granicy działki. W takich sytuacjach rozstrzyga projektant.
Nie zalecamy tego. Płyta PIR jest materiałem palnym, więc na poddaszu użytkowym zabudowuje się ją od strony pomieszczenia, najczęściej płytą gipsowo-kartonową na ruszcie. Zabudowa oddziela izolację od wnętrza i chroni ją przed uszkodzeniami. Badania ścian szkieletowych zlecone przez PU Europe pokazały, że o odporności ogniowej przegrody decyduje jej cały układ, a nie sama klasa izolacji. W budynkach z wymaganiami pożarowymi rodzaj i grubość okładziny określa projekt, więc warto to ustalić przed zakupem płyt.
Tak. Ocieplenia płytami PIR montujemy w promieniu około 70 kilometrów od Pleszewa, czyli w Kaliszu, Ostrowie Wielkopolskim, Jarocinie, Pleszewie, Koninie, Krotoszynie, Kępnie i okolicznych gminach. Same płyty PIR marki termPIR, od dystrybutora Apol-PIR, sprzedajemy i dostarczamy na terenie całej Polski. Przy zamówieniu pomagamy dobrać okładzinę do przegrody, na przykład welon szklany z certyfikatem ETICS pod tynk albo folię aluminiową na dach, i sprawdzić klasę reakcji na ogień w deklaracji konkretnej płyty. Telefon: 505 701 847.